Kettingwielen

Wat zijn nu weer ovale kettingwielen en heb ik die ook op mijn fiets?

Nou, waarschijnlijk niet op Uw gewone gebruiksfiets, maar voor sommige wedstrijdfietsen als experiment. Wat is nu de gedachtegang? We hebben het hier over de kettingwielen aan de trapaskant. We gaan nu de trapasbeweging analiseren.

Wanneer we de pedalen in de horizontale stand brengen kunnen we een bepaald krachtmoment opbouwen met onze spierkracht. Dit moment is voetkracht keer afstand pedaalas tot de trapas. Dit moment resulteert in een bepaalde trekkracht in de ketting. Komen de pedalen in een verticale stand te staan dan kan de pedaalkracht als voetkracht wel heel groot zijn maar het eerder besproken moment is nu vrijwel nul omdat de horizontale afstand van de pedaalas tot de trapas nu praktisch nihil is. Dat betekent in de praktijk dat we over een aantal hoekgraden van de trapas (waarin de pedalen vrijwel verticaal staan) – hoe goed we ons best ook doen – praktisch geen moment kunnen opbouwen, zodat we geen trekkracht hebben in de ketting. Deze situaties komen iedere omwenteling van de trapas twee keer voor en zijn dus een verlies voor een effectieve krachtoverbrenging. Als we deze zogenaamde verticale stand in tijdsduur kunnen verkorten, zou dat theoretisch wat winst kunnen opleveren. Één van de experimenten is nu om de diameter van het voorblad (kettingwiel) in deze “slechte situatie” kleiner te maken, zodat de trapsnelheid tijdelijk iets groter kan worden. Dit heeft tot gevolg dat dit kettingwiel in de meest economische stand (horizontale pedaalstand) weer wat groter kan worden om langer van deze effectieve stand te kunnen profiteren. Als tweede experiment heeft men een constructie bedacht om bij cilindrische kettingwielen de crancklengte te variëren, zodat de verticale stand een kortere crancklengte oplevert. U begrijpt dat beide systemen een oneenparige trapbeweging zullen opleveren. Maar om topprestaties te kunnen leveren is het leuk te zien, dat men alles uit de kast wil halen om dit te bereiken.

Gelukkig hoeft de gewone fietsindustrie zich niet met deze experimenten bezig te houden.

Ik wens U veel fietsplezier

Jan van Rees