Velgen

Zeer in het kort kan men stellen dat de fietsvelg de band moet geleiden en door middel van de spaken het wiel moet centreren om z’n wielas. Ik wil toch wat verder op deze materie ingaan, omdat er meerdere mogelijkheden zijn. Dat de velg, zoals genoemd, de band dient te geleiden is genoegzaam bekend. Maar er zijn nog steeds twee soorten banden in de handel.

De zogenaamde tubes zijn in doorsnede rond van vorm, met aan de buitenzijde een loopvlakverdikking. De velg voor deze banden,dient aan de buitenkant een holle vorm te hebben om deze band ook dwarskrachten te kunnen verlenen bijv. in een bocht. Deze velg moet dus ook dicht zijn aan deze kant,om deze tube te kunnen ondersteunen.

Voor alle andere banden (95 % ), de zogenaamde draadbanden is een open velg nodig aan de buitenkant, met liefst nog een uitsparing in het midden,om deze banden gemakkelijk te kunnen monteren of demonteren. De opgepompte binnenband geeft nu zoveel kracht naar buiten,dat deze banden zich klemvast zetten in de velg.

De velg dient deze kracht naar buiten op te kunnen nemen, maar ook de kracht naar binnen, indien er velgremmen gebruikt worden. Dan moeten er nog spaken gemonteerd worden, dus de velgen moeten voorzien worden van gaten. Vaak worden er busjes in deze gaten geperst om de spaaknippel wat beter te geleiden in de velg. Globaal kunnen we stellen dat we twee materialen zien als toepassing op fietsvelgen. De stalen velg is relatief goedkoop, gemakkelijk te vervaardigen en te lassen, maar geeft als velgrem in de regen een slecht resultaat. Dan de aluminiumvelg. Die is duurder, moeilijker te vervaardigen, maar heeft betere remeigenschappen als velgrem natuurlijk. Als we naar de wielkrachten kijken, nemen de spaken vooral een grotere kracht op, tijdens het versnellen en het vertragen bij naafremmen althans. De velgen dienen dus in staat te zijn krachten op te nemen in verschillende richtingen. In dit licht bezien zult U begrijpen, dat bij een te lage bandenspanning, de velg kan doorstoten bij een wegoneffenheid. Nu komt door een vervorming of beschadiging van de velg ook het remoppervlak in gevaar bij velgremmen. De velg biedt in het geval als velrem de grootste schijfrem die mogelijk is, terwijl tijdens krachtig remmen de spaken en naafconstructies niet extra belast worden. Eigenlijk een prachtconstructie van grote eenvoud. Bij de motorfietsindustrie is hier met deze constructie ook geëxperimenteerd, maar door ontoelaatbare temperatuurtoename vanaf hoge rijsnelheden op het velgmateriaal, is men er daar vanaf gestapt. Wel komt men hier nu grote remschijven tegen, die verankerd zijn in de directe omgeving van de velg, waardoor warmte overdracht op de band te verwaarlozen is. Bij racefietsbanden, komt men al snel op een druk uit van zo’n 9 bar, hetgeen doorgaans 4 keer hoger is dan de druk in een autoband. Tegenwoordig komt men in de wedstrijdsport ook speciale kunststoffen tegen als velgmateriaal, maar voor de recreatieve fietser als U en ik gaat deze materie wat te ver, helemaal als we weten welk prijskaartje hier aan komt te hangen.

Ik wens U veel fietsplezier!

Jan van Rees